Ból kręgosłupa jest jednym z najczęstszych schorzeń układu mięśniowo-szkieletowego wśród społeczeństw uprzemysłowionych.

Rozpoznanie i leczenie bólu kręgosłupa wymaga dokładnego zrozumienia anatomii tkanek miękkich znajdujących się w okolicy bólu.

U wielu chorych nie udaje się określić źródła bólu, jest to spowodowane tym, że ból krzyża rzadko wiąże się z objawami radiologicznymi wykazującymi uszkodzenie struktur kostnych, po drugie unerwienie kręgosłupa jest rozlane i nakładające się co utrudnia lokalizację miejsca uszkodzenia.

Ból kręgosłupa może być skutecznie leczony! Wymaga to postawienia trafnego rozpoznania, gdyż tylko ono warunkuje dobór skutecznej terapii.

Ból najczęściej obejmuje okolice kręgosłupa L-S. Czasami promieniuje do dystalnych części kończyn dolnych. Ból szczególnie nasila się w sytuacjach, które prowokują duże obciążenie krążka międzykręgowego. Najczęściej dotyka ludzi młodych i w wieku średnim.

Przyczynami bólu kręgosłupa mogą być:

Krążek międzykręgowy

Krążek międzykręgowy jest prawdopodonie najczęstszą przyczyną bólu kręgosłupa i może być odpowiedzialny za ponad 85% przypadków. Degeneracja krążka występuje u prawie wszystkich ludzi jako objaw starzenia się. Uszkodzenia krążka powstają w miejscu największego nacisku podczas zgięcia i rotacji. Najczętszą pozycją będącą przyczyną bólu jest pozycja zgięcia z jedoczesnym obrotem (skrętem) tułowia.

Stawy międzykręgowe i struktury podtrzymujące kolumnę kręgosłupa

Te struktury są prawdopodobnie podstawowym źródłem bólu u 10 d0 15% chorych. Receptory bólu znajdują się w torebce stawowej i błonie maziowej otaczającej wymienione stawy. Zmiany degeneracyjne w obrębie kręgów prowadzące do zwężenia miejsca wyjścia korzenia nerwowego z kanału kręgowego powodują  wzrost nasilenia bólu.

Staw krzyżowo-biodrowy

Powoduje około 5% wszystkich występujących dolegliwości. Bóle z tego stawu pojawiają się często w czasie ciąży. Funkcją tego stawu jest  przenoszenie obciążeń z tułowia i kończyn górnych. Ból w tej okolicy spowodowany jest najczęściej niewydolnością więzadła krzyżowo-biodrowego przedniego. Schorzenia okolicy krzyżowo-biodrowej mogą powodować ból okolicy pośladka jak i imitować typowy ból dolnego odcinka kręgosłupa.

Mięśnie i powięzie

Uszkodzenie struktur mięśniowych otaczających kręgosłup może spowodować uczucie bólu. Niewydolne przyczepy mięśniowe powodują szeroką gamę bólów nerwowych w przypadku podrażnienia. Badania mierzące potencjał elektryczny mięśni przykręgosłupowych u osób z przewlekłym bóle krzyża wykazały mniejszą aktywność (osłabienie) mięśni prostujących.

Czynniki metaboliczne

Zaburzenia metaboliczne takie jak choroby kości, cukrzyca mogą nasilać zwyrodnienie tkanki łącznej, kości, nerwów co może prowadzić do bólów kręgosłupa. Najczęstszą chorobą tego typu jest osteoporoza. Kości zmienione w trakcie tej choroby narażone są na złamania przy minimalnych uszkodzeniach. Często złamania te są zlokalizowane w obrębie kręgosłupa.

Czynniki psychosocjalne

Ból wywodzący się z kręgosłupa jest złożonym zjawiskiem czuciowym, na który składają się stymulacja sensoryczna i czynniki psychosocjalne. Chorzy często odczuwają ból w trakcie pobudzenia emocjonalnego. Przewlekły ból często powoduje wzory powtarzalnych zachowań (złość, frustracja). Przewlekły ból kręgosłupa może prowadzić do zespołu depresyjno-bólowego.

Najmniejsza ilość przypadków, to bóle spowodowane zmianami w tkance nerwowej, są one jednak najgroźniejsze. Przyczyną ich powstawania są zmiany zapalne, zablokowania, uciski czy uszkodzenia nerwu.